Poznańskie Historie - Odcinek 40

00:00:00:

00:00:08: Witam Państwa razem ze mną Marek Rezler.

00:00:11: Dzień dobry, kłaniam się.

00:00:12: Powstanie listopadowe wybuchło wieczorem, dwudziestego, dziewiątego listopada.

00:00:17: Mamy dzień trzydziesta, więc jakby tak się cofnąć w czasie.

00:00:21: No wszystko

00:00:21: się kotłowało.

00:00:22: To już

00:00:22: się kotłowało.

00:00:23: Tak.

00:00:23: A Wielkopolanie walczyli?

00:00:25: Tak, walczyli to jeszcze jak.

00:00:27: Przede wszystkim zaczniemy od tego, że wśród armii Królestwa Polskiego, który działała w czasie postawienia istotopadowym, służyło bardzo wielu wielkopolan, co było naturalne, bo przecież służyli w Armii Napoleona, przeszli automatycznie do służby wojsków w Królestwie Polskim.

00:00:41: Część została na trenie Królestwa Polskiego, ale w Armii Królestwa Polskiego było wielu oficerów napolejskich, dość wysokopostawionych.

00:00:48: Przede wszystkim zaczniemy od tego, że misen wojny był generał Franciszek Morawski.

00:00:53: człowiek, który był ziemieninem z Wielkopolski, przy tym literatem, poetą, człowiekiem bardzo zasłużony, trzeba uświadomić sobie też, że w Armii Królestwa Polskiego służy także generały Ignacy Prązyńskich, który był szefem sztabu Armii Powstańczej, najbardziej zdolny projektant, planista działań wojennych.

00:01:10: Jakie miał związki z Wielkopolską Prązyńskim?

00:01:13: Pochodził z Sannik.

00:01:14: W Wielkopolscy tam się urodził, tam potem stamtąd przeszedł do służby najpierw polskie, potem armii napoleńskiej.

00:01:21: Był zresztą w świecie na Polo... Witający na Polonawistopadzie, tysiąc osieca trzestego roku w Wielkopolscy.

00:01:27: Później przeszedł do służby i tak stopnie, wokrok zakrokiem, osiągał najwyższe stołe stopnie.

00:01:31: Nazwisko dość kojarzone z tym powstaniem.

00:01:33: Tak,

00:01:34: Ignacy Prązyński nawet

00:01:35: w szkołach chyba uczą o tym.

00:01:37: Tak, bo to był najbardziej wzdolniony planista związany z powstaniem istopadowym, który zresztą potem był przepytywany.

00:01:43: przez wywiad rosyjski pod kątem właśnie jego uzdolenie, jego planów.

00:01:48: No i potem rejalizacji.

00:01:49: Marku byli tacy, którzy na powstanie chcieli dojechać, ale im to się nie udało i to byli bardzo znani Polacy.

00:01:56: Jeżeli ktoś się rzeczywiście chciał uczestniczyć w postaniu, jest to podobno na pewno uczestniczył, bo granice z Krzysztofem Polskim przekroczyło ponad cztery tysiące ochotników ludzi, którzy potem służyli w różnych półkach, różnych jednostkach.

00:02:07: Ale mam na myśli tych takich zaświecznika Mickiewicz.

00:02:11: Mickiewicz nie był wielkopolaninem od tego zaćmiał.

00:02:13: Ale w

00:02:13: Wielkopolsce

00:02:15: przytrzymał

00:02:15: kończas.

00:02:15: Tak, tak, to był arty... powstać dość dyskusyjna, jeśli chodzi o cenę jego zaangażowania i nie zaangażowania w wydarzeniach powstania istopadowego.

00:02:25: Tak starał się uczestniczyć w powstaniu, żeby w nim nie wziąć udziału.

00:02:28: No, może nawet dobrze, bo dzięki temu ocalał i mógł powstać po sobie wspaniałe dzieła.

00:02:33: Natomiast od strony prywatnej była to osoba dość dyskusyjna i tutaj wolał mi rozwijać opinię na temat naszego wieszcza.

00:02:40: Faktem jest, że Mickiewicz bardzo późno wystartował, bo dopiero w sierpniu kiedy we się powstanie już powali zchyniło się ku upadkowi.

00:02:49: Ale został Wielkopolsce, działał Wielkopolsce, zrobił spustuszenie w sercach wielu Wielkopolanek.

00:02:56: Była zresztą parę skandalistów związanych.

00:02:58: Faktem jest, że nawet przypuszcza się, że jego powod Wielkopolsce został uwieczniony na kartach Pana Tadeusza.

00:03:08: Wróćmy do przebiegu powstania listopadowego.

00:03:13: Jak należy wspominać te insurekcje?

00:03:16: Przegraną, bo przecież były takie powstania, które się udały.

00:03:19: To było chociażby powstanie wielkopolskie z początku XIX stulecia w dobie napolońskiej.

00:03:24: To jest wyraźnie przez Polskę przegrane.

00:03:27: Skutki są dramatyczne.

00:03:30: Tak, represje skutki były dramatyczne, ale dzisiaj z perspektywy czasem trzeba powiedzieć, że to było powstanie, które nie miały najmniejszych szansów.

00:03:37: w radziach politycznych w odróżnieniu od roku tysiąc osiececzostego, kiedy Wielkopola nie uczestniczy i u boku Napolona z pierwszym zwycięskim powstaniu na ziemiach polskich.

00:03:46: Ale

00:03:46: to w sercach nitliła się nadzieja tych uczestników, no bo oni szli do walki z nadzieją, że po tych kilkudziesięciu latach niespełna pół wieczu.

00:03:56: Uda się to Polskę odzyskać.

00:03:58: Gdyby tej nadzieli nie mieli, to by nie próbowali wystartować w Powstaniu, to jest oczywiste.

00:04:04: Natomiast jeśli chodzi o sami Wielkopolan, to już w grudniu, osiąc osiemset trzydziestego roku, parę dni po wybuchu Powstania, udało się delegacja przedstawicieli Ziemian Wielkopolskich do Warszawy z propozycją utworzenia oddziałów, osobnych oddziałów złożony z Wielkopolan.

00:04:17: Generał Józef Chłopicki, dyktator Powstania, nie chciał rezykować konfliktu zbrojnego z Prostami, w związku z tym wyraził zgodalne otworzenie tylko dwóch szwadrą.

00:04:26: dwóch oddziałów jazdy, ale na razie jeszcze bez włączenia do etatu Armii Kulesstwa Polskiego.

00:04:31: Posteaturna sytuacja i wtedy Ziemianie Wielkopolscy, szczególnie Ziemianki między innymi Emi Nieszczanicka, wiele robili, żeby przesłać pieniądze za opatrzenie, pomóc dat oddział dla ludzi walczących już zakordonem w Kulesstwie Polskim.

00:04:46: Odnotowaliśmy

00:04:47: to w poznańskich historiach z Markiem Rezlerem, że w życioresie wielu liderów pracy organicznej, o których wspominamy przy okazji naszego cyklu, jest ta karta powstania listowego wyraźna.

00:04:59: Właśnie.

00:04:59: Powstanie stapoza był wielkim przełomem.

00:05:01: W sposobie rozumowania wielkopolantem tego czasu.

00:05:04: wystarczy, jak żyć sobie tylko nadwiskami, to to z działyński Dezdery Chłapowskiej, który nawet był kandydatem nawodza naczelnego Macie Mielżyński, Karol Hiber, Karol Marcinkowski, Andrzej Nigolewski, Gustaw Potworowski, Janne Pomocen-Umiński, Ludwik Szczeński.

00:05:18: Przecież to była czołówka późniejszych działaczy pracy organicznej.

00:05:22: Ludzi, którzy przeszli przez jakby powiedzieć, front powstanie listopadowego, ale później dokonali własnych umysłach wielkiego przełomu.

00:05:31: Powstała wtedy idea pracy organicznej, które oni realizowali.

00:05:35: Mieli doświadczenia, które potem wykorzystywali w troszeczkę inny sposób w bardziej innych stronach.

00:05:41: to było zjawiskom nieprawdopodobne.

00:05:43: Podobna zresztą sytuacja nastąpiła na trenie królestwo polskiego po upadku powstania styczniowego, kiedy powstała idea pozytywizmu.

00:05:51: Marku, na koniec naszej rozmowy jedno pytanie.

00:05:54: Powstanie listopodowe, jak tak zaczynamy o nim myśleć?

00:05:57: Czy w przekładzie szkolnym chociażby w pierwszej chwili kojarzymy to raczej ze wschodnimi terenami, to jest dawna kongresówka królestwo polskie, czyli Warszawa, okolice.

00:06:05: Ale to także wielkopolska, co w tej audycji pokazaliśmy.

00:06:08: A jak jest pamiętane?

00:06:10: powstanie listopadowe właśnie tutaj w Wielkopolskiej.

00:06:13: To nie należycie.

00:06:14: Jeśli chodzi o powstanie listopadowe, rzeczywiście jest kultywowane na dawnych ziemiach Kulostwa Polskiego.

00:06:19: Zresztą to jest rozumiały, bo tam główne wydarzenia się odbywały.

00:06:23: Natomiast w Zaborze Pruskim wspomina się, przypomina się, ale bez specjalnego zaangażowania, bez specjalnej estymy, raczej bardziej zainteresowanie przechyliło się w stronę dawnych żołnierzy, generała Chłopickiego, żołnierzy powstanie listopadowego, tych, którzy stali się później zaczynem twórcami pracy organicznej.

00:06:45: Wielkopolscy, zapoczątkowali zupełnie inny sposób myślenia, sposób rozumowania, ale żeby do tego doszło, najpierw musieli przejść przez doświadczenie powstanie listopadowego.

00:06:55: Pamiętajmy, listopad to ważna rocznica, dwudziesty dziewiąty dzień listopada, rok tysiąc osiemset trzydziesty.

00:07:03: To wybuch powstania listopadowego.

00:07:06: Powstanie przegrane, ale ważne w naszej historii.

00:07:10: I o tej historii, o tym fragmencie XIX-wiecznych dziejów Polski mówił Marek Rezler.

00:07:14: Marku, bardzo dziękuję.

00:07:15: Również kłaniam się.

00:07:16: Kłania się państwu, Jacek Budlewski.

00:07:20: Poznańskie historie.

00:07:25: Jeśli

00:07:25: podobał się państwu ten odcinek podcastu, zachęcamy do obserwowania naszego kanału.

00:07:31: Dodanie odcinka do swojej listy lub pozostawienia komentarza.

00:07:35: Zapraszamy też do słuchania programów Radio Poznań i na stronę www.radiopoznan.fm.