Poznańskie Historie - Odcinek 39

00:00:00: Podkast Radia Poznani Poznańskie Historie

00:00:08: Poznańskich historiach.

00:00:10: witam Marka Rezlera.

00:00:12: Dzień dobry.

00:00:13: Kłaniam

00:00:13: się piękny, dzień dobry.

00:00:14: I mówimy dzisiaj o Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk.

00:00:19: To takie niezwykłe miejsce w pięknej części Poznania Zabytkowej, za wspaniałym dziedzincem i przede wszystkim Fantastyczną historią.

00:00:29: Z fantastyczną historią, ale wiążącą się ze specyfiką realiów, kultury, nauki, poznania.

00:00:36: czasu zaborów, szczególnie było wy XIX wieku.

00:00:39: Pamiętajmy o tym, że to był okres zaboru.

00:00:41: W radzie to była dopiero pierwsza połowa XIX wieku i germanizacja nieby ozbyt daleko posunięta, ale władze barylnickie nie zgadzały się na założenie w Poznaniu Wyższej Uczelni, szczególnie Uniwersytetu.

00:00:52: Zresztą z czasem to się wyrównało, bo już Niemcy sami nie wytrzymały tej sytuacji.

00:00:57: początkowie z tego wieku została konkretnie w trzydziudziesiątce roku założona Akademia Królewska na.

00:01:04: bazie, której powstał później Uniwersytet Poznański.

00:01:06: Wreszcie jednak do Poznania, Poznaniacy.

00:01:09: ta warstwa bardziej oświecona, ta warstwa, która najbardziej była zainteresowana z zwojem nauki, kultury, wiedzą ogólną, radziła sobie w ten sposób, że organizowano spotkanie, prelekcje, pałacu działońskich.

00:01:21: przez szereg lat odbywały się wykłady osób, szczególnie zasłużonych i zaangażowanych w nauce poznańskiej tego okresu.

00:01:29: Były to wykłady, na przykład Karol Ibert miał z logiki wykłady lekarzy.

00:01:33: konkretnie Heliodro Święcicki później miał medycynę i tak dalej.

00:01:37: Ale ciągle to nie było to, o co tutaj chodziło.

00:01:41: Zorzec istniał, bo było to wreszcie to naukowe warszawskie, czyli warszawskie to wreszcie o przyjaciół nauk, które istniały już od pierwszej połowy XIX wieku, ale czegoś takiego bardzo, bardzo brakowało w Poznaniu.

00:01:54: I dlatego XIII lutego, w mieszkaniu Władysława Niegolewskiego, Przewidzysy Muńskiej, zebrały się czterdzieści dwie osoby, szczególnie zainteresowane rozwojem nauki.

00:02:06: i wiedzy w Poznaniu.

00:02:08: Są zachowane wspomnienia między innymi Marcze Legom od tego, gdy uczestnicy tego spotkania bardzo narzekali na zimno.

00:02:14: Niektórzy zaczęli się w końcu wymyskać, nie wytrzymywali już tej aury, która znowuła się w mieszkaniu, ale to nie przeszkadzało, że zostało założone Towarstwa Przyjaciół Nauk Poznańskie.

00:02:26: Troszkę inna nazwa.

00:02:27: Troszeczkę inna nazwa.

00:02:28: Co jeszcze?

00:02:29: jak z Warszawskim?

00:02:29: było też na początku, tak?

00:02:31: Później dopiero Poznańskie Towarstwa Przyjaciół Nauk, które ukierynkowało swoje dzieła.

00:02:36: z jednej strony to była rzeczywiście nauka poznawania wiedzy.

00:02:40: To było oczywiste w zarzosie od tego kto działał, kto był szczególnie aktywny w towarzystwie.

00:02:46: Ten swoją wiedzę przekazywał słuchaczom i przede wszystkim publikował, bo towarzystwo wydawało z roczniki, w których prezentowano osiągnięcie i artykuły autorstwa członków towarzystwa.

00:02:57: Druga dziedzina, która to była z tym związana, to zbiory, zbiory sztuki.

00:03:03: Ważne zbiory sztuki, które stanowiły ważną część majątku towarzystwa.

00:03:09: No

00:03:09: i z czasem także księgosbiór wspaniały.

00:03:11: Tak, to jest właśnie dzisiaj powiedzieć, że jeszcze był księgosbiór, istniejący do dzisiaj jak najbardziej.

00:03:16: Do wybuchu II wojny światowej był jeden z najważniejszych księgosbiórów naukowych na ziemiach polskich.

00:03:22: Oczył się w czasie okupacji.

00:03:24: wiele z tych osiągnięć, tych zbiorów zostało zniweczone, zlikwidowane.

00:03:28: W tej chwili powoli to się odradza i właśnie bie taka pozańskiego towarzystwa przyjaciół nauk.

00:03:33: jest jedną z podstawowych bibliotek studentów, uniwersytetu i osób, szczególnie o zacięciu, o zainteresowaniach humanistycznych.

00:03:41: Także z jednej strony praca naukowa, z drugiej zbiory, zbiory sztuki, z trzeciej biblioteka, która miała nie tylko książki, ale także dokumenty i to dość istotne.

00:03:54: A jeżeli chodzi o samych założycieli i późniejszych działaczy zaangażowanych w Poznańskie Towarzystwo, to tam cały szereg wręcz liderów pracy organicznej, o których też w Poznańskich historiach mówimy regularnie.

00:04:06: Tak, tak, jak najbardziej napciecz zwróćmy uwagę na dobór osób, które wtedy w czasie tego spotkania w lutym osiącepięciątego siąego roku zebrały się u Władysławanie Goleskiego też osoby nie tu zimkowej wśród organiczników wielkopolskich.

00:04:21: Były to wtedy takie osoby jak tytuł Zdziałyński.

00:04:23: Przecież wiadomo, jest twórcą biblioteki i zbiorów kurnickich.

00:04:28: Kazimierz Schulz, ksiądz Franciszek Ksawery-Malinowski, Roger Raczyński.

00:04:33: To są nazwiska, które nie tylko od strony naukowej, co jest znaczą, ale które mają wielki ciężar.

00:04:41: ekonomiczny, gospodarczy.

00:04:43: No, oczywiście w Karol i Libert filozof, który był jednostczowy w postaci organiczników poznańskich.

00:04:49: No, nie w przypadku, była dywiza towalstwa, umkwibus, roztro, czyli pazurami i dziobem.

00:04:56: Walka.

00:04:56: Walka, bronić polskości, bronić dorobku społeczeństwa polskiego, bronić myśli.

00:05:04: ludzkiej, myśli polskiej w Poznaniu, ale tak, żeby nie stawać w opozycji wobec władzy berlińskiej, przynajmniej takiej opozycji, która doprowadziłaby do konfliktu skutkującego rozwiązaniem organizacji.

00:05:17: I w zasadzie to, że stworzystwo przetrwało aż do wybuchu II wojny światowej, odrodziło się po wojnie zaraz szesastego maja, tysiące czterdziastego piątego roku.

00:05:28: No i pamiętajmy o tym, że zbiory.

00:05:30: Dzieł sztuki stanowiły też duże oparcie dla zbiorów Muzeum Narodowego w Poznaniu w okresie, kiedy organizacja ta instytucja to startowała.

00:05:40: Duża część zbiorów Poznańskiego Muzeum Narodowego, tych dawnych zbiorów pochodzi z dawnych zbiorów Pozańskiego Twerstwa Przyjaciół Nauk.

00:05:48: W miarę upływu czasu muzeum już na tyle zdobyło eksponaty, które pozwoliły zapełnić poszczególne działy, że część eksponatów można było szczególnie po不知道.

00:05:58: w dziewiątym roku zwrócić towarzystwu.

00:06:02: Ale jednak to wreszcie dało początek.

00:06:04: Inna sprawa, która jest istotna, jeśli chodzi o poznać z tej towarzystwa przyjaciół nauk, to jest budynek, w którym.

00:06:10: Instytucja zastała, zainstalowana, że się tak wyrażę.

00:06:13: Bardzo piękny budynek

00:06:14: i dziedziniec.

00:06:14: Bardzo piękny, no początkowo wiadomo, to było po prostu mieszkanie Wacysławanie Golewskiego przy Muńskiej.

00:06:19: Niedaleko Muńskiej jest ulica dzisiejsza Sewardna Mielzyńskiego.

00:06:24: i tam właśnie w połowie XIX wieku Zygmunt Gór-Golewski zaprojektował pałacyk towarzystwa troszeczkę przypominający taki pałacyk, troszeczkę śródziemnomorskie, trochę

00:06:35: dziedziniec w środku zamknięte.

00:06:37: Dziedziniec w

00:06:37: środku, ale początkowo to niekoniecznie były takie dziedziny.

00:06:39: dziedziniec jaki jest dzisiaj, bo Zygmunt Gorgoleski zaprojektował jakby pałacyk otaczający dziedziniec, to się zgadza, ale nie był to dziedziniec zamknięty.

00:06:49: Można było tam dużo rzeczy umieźlić, łącznie z dużą ilością zieleni, tak jak dzisiaj tam jest.

00:06:54: Natomiast na początku dziesiątego wieku Roger Sławski zaprojektował kamienicę, która oddzielała.

00:07:00: budynek Gorgolewskiego od ulicy Dzisiejsza Ulicy Mierzyńskiego.

00:07:03: W rezultacie powstał ciąg kamienic z dłuż ulicy.

00:07:06: Powstała charakterystyczna fazata z napisem organizacji nad wyjściem na tym panonie.

00:07:12: Są biblioteka, zbiory.

00:07:14: Ta część najbardziej wartościowa, najcenniejsza, szczególnie świadcząca o funkcjonowaniu towarzystwa, natomiast część mieszkalna jakby i biurowa.

00:07:25: znajduje się w kamienice, która oddziela instytucje od ulicy Szwarnamieliżnickiego.

00:07:30: Jest to jedna wielka całość.

00:07:31: Powiem wprost, że ten dziedziniec to jest mój ulubiony dziedziniec w Poznaniu.

00:07:35: Mój też.

00:07:36: Dodam także, że bardzo często w Poznańskim Towarzystwie Przyjaciu Nauk organizowany są wykłady, spotkania, finały konkursów na najlepszą książkę o Wielkopolsce i Marka Rezlera.

00:07:48: często można tam spotkać.

00:07:50: Oczywiście, jak najbardziej.

00:07:51: Na pewno tam się pojawia z przyjemnością przez okno i... Ja tylko przez okno spojrzę na pomnik Adama Mickiewicza, który kopie oczywiście pomnik, o którego postawienie właśnie czulkowie towarzyszą, pozańskiego towarzyszą przyjaciół na uch się bardzo starali i co osiągnęli.

00:08:08: Mamy więc dwa pomniki Adama Mickiewicza, o czym warto w Poznaniu pamiętać.

00:08:13: Bardzo dziękuję za rozmowę.

00:08:14: Moim gościem był Marek Rezler.

00:08:16: Do usłyszenia mówi Jacek Butlewski.

00:08:21: Poznańskie historie.

00:08:25: Jeśli

00:08:26: podobał się państwu ten odcinek podcastu, zachęcamy do obserwowania naszego kanału, dodania odcinka do swojej listy lub pozostawienia komentarza.

00:08:35: Zapraszamy też do słuchania programów Radio Poznań i na stronę www.radiopoznanefm.pl.